پیدایش بیمه.پایان نامه وضعیت رقابت پذیری بین شرکت های بیمه

پیدایش بیمه

بشر از بدو خلقت همواره دستخوش حوادث گوناگون بوده و امراض گوناگون ، سرما، گرما، دشمنان، حیوانات و قهر طبیعت او را تهدید می نموده است.انسان اولیه چون از وقوع بسیاری از خطرات همچون سیل ، زلزله ، طوفان و آتشفشان آگاهی نداشت ، بروز این خطرها را ناشی از خشم خدایان می دانست و چون قدرت مقابله با آن ها را در خود نمی­دید،ناگزیر به جادو و تشریفاتی چون تقدیم قربانی توسّل می­جست تا از این طریق ،قدرت­های مافوق را راضی و قهر و خشمشان رافرو نشاند.تلاش و کوشش بشر درطول تاریخ ایران بوده که راه­های مبارزه با حوادث و مشکلات را بیابد و از زندگی پر از ترس وهراس نجات یافته و آسایش و امنیت خاطررا که اساس زندگی است بدست آورد. با گذشت زمان ، هر دانش و فنی به نوبه خود ، بخشی از آلام و مصائب انسان را بر طرف نموده و به وی آرامش و آسایش بخشیده است. یکی از موجبات سلب امنیت و آسایش انسان ، حوادثی است که جان یا مال او را تهدید می کند.حادثه ای که در اثر آن انسانی نابود می شود،در بسیاری از موارد زندگی بازماندگان او را ناگوار و غیرقابل تحمل می­نماید وقایعی این چنین،منجربه ازبین رفتن ثروت فردی از افراد جامعه شده و می­تواند خانواده ای را تهیدست و متلاشی سازد. عواقب چنین وضعی نه تنها گریبانگیر آن خانواده خواهد شد ، بلکه جامعه نیز به طور غیر مستقیم از آثار سوء آن مصون نخواهد ماند. پس انداز ، یکی از تدابیر اولیه ای بود که بشر برای مقابله ، با این گونه حوادث اندیشید.شخصی که خود را در مقابل مخاطرات می دید ، مقداری از درآمد خود را پس انداز می کرد اما پس اندازبه میزانی که درهنگام حوادث جوابگو باشد برای همه مقدور نبود،و دراکثر موارد فرد نمی­توانست در هنگامی که واقعه دشواری پیش می آمد ، خود را نجات دهد.(کریمی ،1392،ص14)

احتیاط و پیشگیری از وقوع خسارت، گرچه وسیله موثری است و از تعداد و میزان خسارت می کاهد ، اما وسیله ای کافی به شمار نمی آید، زیرا با وجود همه تدابیری که اندیشیده می شود، از وقوع یک حادثه غم انگیز نمی توان جلوگیری کرد. بنابراین، علاوه بر پیشگیری باید وسیله ترمیمی نیز وجود داشته باشد تا در صورت وقوع حوادث ناگوار ، شخص زیان دیده بتواند وضع اولیه خود را بازیابد و صدماتی را که به او رسیده ، جبران نماید.

یکی از راه های ترمیم خسارت شخص زیان دیده ، کمک افراد یا دولت است ، اما این راه خود دارای دو اشکال عمده است:

اول اینکه ، به طور قطع مشخص نیست که دولت ، افراد ، کسی را که خسارت دیده به طور کامل مورد حمایت قرار داده و زیان او را جبران کنند و دیگر اینکه ، مشخص نیست که کمک به موقع برسد.

بنابراین باید وسیله مطمئن تری در اختیار باشد تا کسانیکه دچار حوادث ناگوار می شوند ، به طور قطع و به موقع از گرفتاری رهایی یابند. نیاز به اطمینان و جبران به موقع خسارت را می توان علت اصلی و اولیه پیدایش فکر بیمه در جهان دانست. (کریمی ،1392،ص14)

2-2-2 مفهوم بیمه

واژه بیمه در زبان فرانسه Assurance و درزبان انگلیسی Insurance نامیده می شودو لغت شناسان معتقدند که این واژه انگلیسی و فرانسه از ریشه لاتینی Securus که به معنای اطمینان است گرفته شده و علاوه بر عقد بیمه درمانی تضمین ، تامین، اعتماد یا اطمینان به کار رفته است. ریشه اصلی ای واژه در فارسی همان “بیم” است. زیرا عمل اصلی انعقاد عقد بیمه ، ترس و گریز از خطر است. (کریمی ، 1392،ص15)

«ژان فوراستیک[1]» ، دانشمند فرانسوی ، بیمه را چنین تعریف می کند:

« بیمه عملی است که به موجب آن یک شخص در ازای پرداخت وجهی ، تهعد جبران خسارت در صورت تحقق خطری رابه دست می­آورد و این جبران خسارت توسط موسسه یاسازمانی تعهد می­شود که مجموعه ای از خطرات را قبول کرده و آثار آن ها را با استفاده از قوانین آماری تعدیل می کند».

از دید « استیوِنز[2]» بیمه قراردادی است که خسارتی را که ممکن است در صورت وقوع پیشامدی وارد شود جبران کند، یا اینکه در صورت وقوع پیشامد ، مبلغی را به شخص بیمه شده بپردازد. سندی که حاوی قرارداد است بیمه نامه و شخصی که بیمه می کند بیمه گر نامیده می شود.( کریمی ، 1392،ص15)

در ماده اول قانون بیمه ایران (مصوب اردیبهشت 1316) ، بیمه اینگونه تعریف شده است:

« بیمه عقدی است که به موجب آن یک طرف تعهد می کند که در ازای پرداخت وجه یا وجوهی از طرف دیگر ، در صورت وقوع ، بروز حادثه یا خسارت وارده بر او را جبران نموده یا وجه معینی بپردازد.

متعهد را بیمه گر، طرف تعهد را بیمه گذار، وجهی که بیمه گذار به بیمه گر می پردازد حق بیمه و آنچه را که بیمه می شود ، موضوع بیمه نامند».

تعاریف ارائه شده ، دارای اشکالاتی است که مهمترین آن ها عبارت است از:

  1. این تعاریف شامل همه انواع بیمه نمی شود.
  2. بیمه تنها شامل قراردادهای بین دو نفر نیست، بلکه دارای جنبه های فنی نیز می باشد.

معامله بیمه یا احتیاج به تشکیلاتی معینی دارد، به عبارت دیگر ، تشکیلاتی لازم است تا از لحاظ فنی و محاسبات دقیق متکی به آمار و احتمالات ، خطر مورد نظر را به عهده گرفته و قادر به تحمل آثار آن باشد.

با توجه به آنچه گفته شد بیمه عبارت است از:

عملی که به موجب آن یک طرف (بیمه گر) با متشکل کردن گروهی (بیمه گذاران) در یک سازمان منظم ، به نام شرکت بیمه ، تعهد می کند در ازای وجه یا وجوهی (حق بیمه) که هر یک از آنان خسارت وارده را جبران نموده با وجه معینی بپردازد.(کریمی ، 1392،ص16-17)

[1]Jean Fourastic

[2]Stevens