مفهوم میزان سهام شناورآزادبازار؛پایان نامه بهره وری نیروی انسانی

 

میزان سهام شناورآزاد

هنگامیکهیکشرکتدولتیازطریقبورساوراقبهاداربهعمومعرضهمیشوداینامربهطورمعمولموجبافزایش مالکیتسهامدارانغیراستراتژیکمیگرددکهمیتواندافزایشدرصدسهامشناورآزادرابهدنبالداشتهباشد. البتههراندازه واگذاريسهامدولتیبهسرمایه گذارانخردبیشترباشدبههماننسبتدرصدسهامشناورآزادافزایشخواهدیافت. سهام شناورآزاد[1]درصديازکلسهامیکشرکتاستکهبدونهیچگونهمحدودیتیقابلمعاملهباشد. مؤسسۀبینالمللی مورگاناستانلی،سهامشناورآزادرابهصورت “نسبتیازسهامیکشرکتکهبااهدافمدیریتیتوسطسهامداران استراتژیکنگهدارينمیشودودربازارسرمایهقابلمعاملهبودهوبهمنظورخریددردسترسسرمایهگذارانبینالمللیقرار دارد”،تعریفکردهاست.سهامداراناستراتژیکسهامدارانیهستندکهمعمولاًبااهدافمدیریتیوبلندمدتدرسهام شرکتهاسرمایهگذاريکردهاندوسهاممتعلقبهآنهاجزءسهامشناورآزادمحاسبهنمیشود. معمولاًاینسهامدارانعبارتند از: دولت،شرکتهايوابستهبهدولت،صندوقهايسرمایهگذاريدولتی،مدیرانواعضايهیأتمدیرةشرکتوبستگان آنها،مؤسسین،کارکنانشرکت(کهبهآنهاسهاموکالتیغیرقابلفروشاعطاشدهباشد)وشرکت هايزیرمجموعه(در صورتیکهسهامشرکتاصلیراخریداريکردهباشند). سهامدارانغیراستراتژیکشاملسهامدارانیاستکههدفاصلی آنهاازخریدوفروشسهامکسبسودبودهواهدافمدیریتیازخریدسهامیکشرکتنداشتهباشند. معمولاًاین سهامدارانعبارتنداز: اشخاصحقیقی،صندوقهايسرمایهگذاري،صندوقهايسرمایهگذاريمشترك،صندوق هاي بازنشستگی،شرکتهايبیمه،صندوقهايتأمیناجتماعیو……. .

هدفازلزومرعایتحداقلمیزانسهامشناورآزادافزایشکارآییونقدشوندگیبازاراست. درواقعبورسکشورهاییکهاز میزانسهامشناورکمتريبرخورداراستدارايعمقکمتروبسیارشکنندههستند. عمقبیشتربازاردرشرایطیبهدست میآیدکهباعرضهومعاملهکردنسهامانبوهتعادلقیمتیبازاربههمنخوردکهازجملهدلایلکمعمقبودنبازار،علاوهبر کوچکبودنآنوتعداداندكبازیگران،پایینبودنسهامشناورآزادشرکتاست. کاهشمیزانسهامشناورآزاددربازار،بر نقدشوندگیاثرمنفیدارد. تعدادفروشندگانوخریدارانبالقوةسهامیکشرکتتحتتأثیرمیزانسهامشناورآزادآن شرکتاست. سهامشناورتقریبخوبیازعرضۀواقعیسهاماست. درصورتپایینبودنعرضهسهامویابهعبارتی شناوريکموقتیکهدسترسیبهاطلاعاتمربوطبهسهمیاسهامیکهدرصدبالايآنسهامتوسطسهامدارانعمده محبوسمیباشد،موجبافزایشنااطمینانیگرددکهبهطوربالقوهمنتجبهافتتقاضامیگردداگرسهامشناورشرکتیبالا باشد،بازارسهمآنبهطوربالقوهنقدترونوساناتقیمتآنپایین ترودرنتیجهریسکسرمایه گذاريکمترخواهدبودکه موجبافزایشتقاضامیگردد (.(Chan et al., 2002

درچارچوبترکیبمالکیت،رابطهمیزانشناورآزادشرکتهابامتغیرهايگوناگونیمیتواندموردتوجهقرارگیرد. عاملیکه بهطورمستقیمدرمیزاننقدشوندگیسهامیکشرکتمؤثراست، “سهامشناورآزاد” میباشد. ازآنجاکهمیزانکمسهام شناورموجبکاهشنقدشوندگیوافزایشریسکنقدشوندگیسهامولذاباعثافزایشنرخبازدهموردانتظارسهامداران میگردد،اینانتظاروجودداردکهشرکتهاییکهسهامشناورکمتريدارند،ازبازدهیبیشتريبرخوردارشوند. درخصوص سهامشناورآزادوآثارآنبرمتغیرهاییمانندبازده،نقدشوندگیوغیرهمطالعاتعلمیوشواهدتجربیمتعدديرامی توان معرفیکرد.

دربسیاريازبورسهايدنیاشرکتهاییکهکمتراز25درصدسهامآنهاشناورآزادباشد،ازفهرستشرکت هايبورس حذفمیشوند. برايمثال،کشورترکیهازآغازسال2004،تصمیمگرفتهاستشرکتهاییراکهسهامشناورآزادآنهاکمتر از25 درصدمیباشدازفهرستشرکتهايبورسیخودحذفنماید. چنیناستدلالمیشودکهاگرمالکینشرکتیمایل نباشندحداقل25درصدسهامشرکتبینمردمتوزیعشودوعلاقهمندندسهامرابرايخودنگهدارنددلیلیبرايحضورآنها دربازارمتشکلسرمایهوجودندارد. بررسیهانشانمیدهددربازارسهامروسیهقیمتسهامکمشناوردچارنوساناتقیمتی بالاییشدهوریسکداراییسهامدارانآنبیشترشدهاست. دربازارسهامکراچیپسازاجرايتعدیلشاخصدرصدياز سهامدارانسهمخودراازبازارخارجکردهویاقسمتیازسهامخودراآزادساختندوازطرفدیگربعضیشرکتهاازبازار خارجشدندوبهطورکلیسهامکمشناوردچارافتحجممعاملاتشدند. تحقیقیکهدرسال1998دربارةمداخلۀدولتدر بازاردرکشورهنگکنگانجامشدهاستنشاندادکهکاهشمیزانسهامشناوربرنقدشوندگیسهاماثرمنفیداشتهاست.

دراینسالحجمسهامیمعادل7درصدکلسرمایۀبازارتوسطدولتبهمنظورپایینآوردنامکانسفتهبازيخریداري گردیدوپسازاینرویدادمقدارسهامشناورآزاددربازاربسیارپایینآمدهواثرمعکوسبرجریاننقدشوندگیوقیمتسهامدر بازارگذاشت.

تحقیقیکهدربین21بازارنوظهورانجامشدهاستتاکیدمیکندکهبینمیزانسهامشناوروقدرتنقدشوندگیسهام رابطۀمثبتیوجوددارد. اینوضعیتبهوضوحدرکشورهايلهستانورومانیمشاهدهشدهاست. ازاینروحداقلمیزان سهامشناورآزاد 25% درنظرگرفتهشدهاستکهالبتهاینرقمدرکشورهايمختلفمتفاوتاست. دربینکشورهايیاد شده،مالزيباداشتنبهطورمتوسط 30 % سهامشناورآزادکمترینمیزانسهامشناورراداشتهاست (2007.(IOSCO,

درصورتیکهسهامشناورآزادشرکتیاندكباشدممکناستقیمتسهامآندربازاربهطورغیرمنطقینوسانداشتهو قیمتبازارازقیمتهايواقعیدورشدهباشدکهدرنهایتکاهشنقدشوندگیسهمرابهدنبالخواهدداشت. بهویژه، هنگامیکهدریکشرکتکوچکسهامشناورآزادپایینباشدسهامچنینشرکتیبه سهولتوباسرمایهاندكقابلیت نوسانوحتیدستکاريقیمتراخواهدداشتکهنتیجهنهاییاینامرنیزبروزنااطمینانینسبتبهقیمتبازارسهام شرکت،افتشدیدمعاملهسهموکاهشنقدشوندگیآنخواهدبود. کاهشقدرتنقدشوندگیسهامدربورسیکیاز مهمترینانگیزههايسرمایهگذاريدربورسراکمرنگمیکند. اینامربرمیزانریسکوبازدهسهامشرکت هايبورسی تأثیرمستقیمداشتهوعملاًسفتهبازيراافزایشمی دهدوباعثمیشودسفتهبازانسراغسهامباشناوروحجممبنايکم بروند. اینمسالههمچنینممکناستموجبرشدحبابیقیمتهاشود.

بهطورکلیشرکتهايبامیزانسهامشناورآزادبیشتر،ازنقدشوندگیبیشترينیزبرخوردارند. برهمیناساسکشورهاي مختلفحداقلهايمعینیرابرايمیزانسهامشناورآزاددرنظرمیگیرندتابارعایتآنهانقدشوندگیوکارآییبازارافزایش یابد. البتهاینرقمدرکشورهايمختلف،متفاوتاست. برايمثال،ایننسبتدرکشورهايلهستانورومانی25 % درنظر گرفتهشدهاست. درتایلندتلاشهايبرنامهریزيشدهايازطریقتعاملمستقیمباشرکتهايپذیرفتهشدهوایجادانگیزه درآنها،درحالانجاماستوبرايمثال،اقداماتیمانندکاهشکارمزدپذیرششرکتهايبامیزانسهامشناورآزادبیشتر، ازسويبورستایلندپیش بینیشدهاست. بورسمالزيباهدفتشویقشرکتهابهرعایتحداقلمیزانسهامشناورآزاد، یکشاخصمبتنیبرسهامشناورآزادارایهکردهاست. همچنین،بهمنظورترغیبشرکتهايخصوصیوشرکتهاي وابستهبهدولت[2]برايافزایشمیزانسهامشناورآزاد،طیسالهاياخیراقداماتهدفمنديراپیگیريمی کند. برايمثال، خزانهملیبهعنوانبازويسرمایه گذاريدولتمالزيبهمنظورافزایشنقدشوندگیبازار،اخیرااوراققرضهايمنتشرکرده کهباسهامشرکتهايبورسیتحتمالکیتدولتقابلمبادلهاستوایناقدامبهعنوانبخشیازتعهددولتمبنیبر کاهشتدریجیمالکیتخوددرشرکتهاقلمدادشدهاست.

شرکتهانیزبهاجراينوآوريهاییترغیبشدهاندکهمیتواندازطریقبهکارگیرياوراقبهادارمرتبطباسهام،نظیرگواهی اختیارخریدسهامازشرکت[3]ونیزسهامصندوقهايقابلمعاملهدربورس،موجبافزایشسطحسهامشناورآزادشود.

هدفازاینتدابیر،افزایشمشارکتسرمایهگذارانجزءدربازارسهامودرعینحالکاهشمنافعشرکتهايسرمایهگذاري وابستهبهدولتدرشرکتهايدولتی،درقبالدریافتواحدهايصندوقهايقابلمعاملهدربورس،بدوناعمالفشار فروشبهسهاممذکوروکلبازاراست. اینامربهافزایشمیزانسهامشناورآزادونقدشوندگیشرکت هايمربوطکمک میکند(.(IOSCO, 2007

درایرانطیسالهاياخیرسهامشناورآزادهمبهلحاظعلمیوهمازجنبهضرورتانجاماقداماتعملیبرايبالابردن میزانشناوريسهامدربورس،موردتوجهمحققانونیزدستاندرکارانبازارسرمایهقرارگرفتهاست. درحالحاضربسیاريازشرکتهااینحداقلسهامشناورراندارندولذانقدشوندگیسهامبرخیازشرکتهابسیارپایین استوجذابیتخودرابرايسرمایه گذاريازدستداده اند. درحالحاضرازمجموعشرکتهايپذیرفتهشدهدربورس تقریبابهطورمتوسطروزانهتنهاسهام100تا150شرکتموردمعاملهقرارمیگیرند.

یکیازمشکلاتبازارهاينوظهورازجملهبورستهرانوجودسهامشناورکممی باشد،پایینبودنمیزانسهامشناورآزاد امکاندستکاريقیمتتوسطمعاملهگرانبزرگراافزایشمیدهدومیتواندمنجربهاتفاقاتخطرناکینظیرگمراهیبازارو تشکیلحبابقیمتیشودکهدرنهایتمنجربهکاهشاعتمادسرمایهگذارانبهبازارسرمایهمی شود. بههمینعلتدر بسیاريازبازارهايدنیا،شرکت هاییکهکمترازمقدارمعینیسهامشناورآزادداشتهباشند،ازفهرستشرکتهايبورسی حذفمیشوند.

بورستهرانازمدتیقبلبهمحاسبهوانتشارضریبسهامشناورآزادشرکتهايپذیرفتهشدهاقدامنمودهوشاخصیرا مبتنیبرسهامشناورآزادطراحیکردهاست. همچنینبااعمالحجممبناسعیمیشوددرعملبهشرکت هاییاجازهتغییر قیمتدادهشودکهدرصدبالاتريازسهامآنهابهصورتشناورآزادبودهواحتمالبیشتريبرايرسیدنبهحجممبناو تغییرقیمت(مثبتومنفی( داشتهباشند.

براساستحقیقجمالی(1387)دربورساوراقبهادارتهراندرعینحالکهمیزانسهامشناورآزادبامتغیرهايبازدهی، رابطۀمعنی دارنداردولیبامتغیرهاينسبتقیمتبهدرآمد،نقدشوندگیوواریانسبازدهیسهام،رابطۀمثبتدارد. براین اساس،فرضوجودرابطهمثبتبینمیزانسهامشناوروقدرتنقدشوندگیسهامشرکتهايپذیرفتهشدهدربورساوراق بهادارتهرانموردتأییدقرارگرفتهاستکهبانتایجتحقیقاتانجامشدهدرکشورهايدیگرمطابقتدارد.

سازمانبورساوراقبهادارهمچنینبهموجبمصوبهايدرسال83سهامدارانعمدةشرکتهايمتقاضیپذیرشدربورس راموظفنمودتاحداکثرظرفمدت2سالازتاریخدرج،حداقل20درصدسهمخودرابهشکلگستردهتوزیعنمایند.

بهگونهايکهشرکتحداقل20درصدسهامشناورآزادداشتهباشد. بهعلاوه،افزایشسرمایۀشرکتهاییکهسهامشناور پایینیداشتهباشندبادشواريهاییدرکسبمجوزسازمانهمراهاستوافزایشسرمایۀشرکت هامنوطبهافزایشسهام شناورآزادشرکتبهمیزانحداقل20درصدشدهاست. بدونتردیدیکیازاهدافوتبعاتاینتصمیماتوبرنامه هاي مشابهدرزمینهافزایشدرصدسهامشناور،افزایشدرجهنقدشوندگیوانعکاسنقدشوندگیواقعیسهامهریکاز شرکتهايبورسیوکلبازاربودهاست.

 

4 Free Float

Government Linked Companies (GLCs) 1

Warrant 2