توصیف و تفسیرهای ساخته شده در قلمروی تکوین عدالت توزیعی

توصیف و تفسیرهای ساخته شده در قلمروی تکوین عدالت توزیعی

همانگونه که قبلاً اشاره شد محققان مطالعه ی عدالت در سازمان ها را در اوایل دهه ی 1960 و (تحقیقات آدامز) آغاز کردند. این تحقیقات با مطالعه ی عدالت نتایج در یک سازمان شروع شد و نهایتاً به عدالت توزیعی شهرت یافت (هومانز[1]، 1961، آدامز، 1965). عدالت توزیعی به طور کامل مطالعه شده است و از ساخت های تئوریکی مختلفی تشکیل شده است که شامل تئوری مبادله ی اجتماعی (بلاو[2]، 1964)، تئوری تساوی (آدامز، 1965) و کارهای داج[3] (1975) و لوانسال[4] (1976) می باشد (رحیم نیا و هوشیار، 1389: 25).

?عدالت توزیعی به ادراکات افراد از نتایج حاصل از فراگرد مربوط می شود، بنابراین ادراکات فردی از اینکه نتایج منصفانه هستند یا غیر منصفانه به مثابه ی سازوکار عدالت توزیعی عمل می کند (دیوچ[5]، 2006). عدالت توزیعی بیانگر ادراکات فرد از میزان عدالت در توزیع و تخصیص پاداش های سازمان می باشد. این قسم از عدالت، در اصل بر مبنای اصل مبادله قرار می گیرد، افراد با آنچه با خود به سازمان آورده اند به منزله ی مبادله ای در قبال آنچه دریافت کرده اند، می نگرند (وریک و همکاران[6]، 2006).

?عدالت توزیعی بر تخصیص منابع به افراد، واحدها و گروه ها تمرکز دارد و این منابع می تواند حقوق، پاداش، تسهیلات، خدمات حمایتی و تخصیص بودجه در آنها باشد (رکبا[7]، 2008).

?در مفهوم سازمانی عدالت توزیعی، اشاره به ادراک افراد در یک سازمان، درباره ی انصاف نسبی از یک نتیجه ی مشخص دارد. به طور واضح عدالت توزیعی، ارزیابی فرد از اینکه آیا پاداش به طور منصفانه به کارکنان مبنی بر همکاریشان با سازمان داده می شود یا خیر می باشد (مک ناب، 2009).

?ارگان[8](1990)، پیشنهاد کرده است که مباحث عدالت توزیعی ممکن است با توجه به پیش بینی های بدست آمده از نظریه ی برابری بر رفتار تابعیت (شهروندی سازمانی) اثرگذار باشد (آدامز، 1965؛ گرینبرگ، 1990 به نقل از لونگ لئو و وی کونگ[9] 2009). اگر کارکنان حقوق و پاداش های ناعادلانه ای دریافت کنند، آنگاه ممکن است عملکرد، بازده و تعهد آن ها به سازمان کاهش یابد.

?بر اساس رویکرد ندیری و تانوا[10](2010)، عدالت توزیعی اشاره ای به عدالت ادراک شده در نتایج و پیامدهایی است که عاید افراد می شود. شکلی از عدالت سازمانی که در آن افراد معتقدند، آنها میزانی منصفانه از ارزش های کاری مرتبط با پیامدها را دریافت می کنند تعبیری دیگر از عدالت توزیعی است. این قسم از عدالت بر احساس رضایت کارکنان با پیامدهای کاریشان تأثیر دارد، مانند پرداخت و انتصاب های شغلی (احمدی، احمدی و تاوره[11]، 2011، ص 276 به نقل از جابرانصاری و همکاران، 1391: 14).

?عدالت توزیعی می تواند به صورت درک عادلانه بودن دریافتی های یک نفر در مبادلات اجتماعی نیز تعریف شود. مردم عادلانه بودن را بر اساس مقایسه ی داده ها و ستاده ها و هم چنین مقایسه ی نسبت آن ها با استانداردهایی که بر مبنای آن دریافتی می گیرند، درک می کنند (پلیس و همکاران[12]، 2010 به نقل از رضایی کلید بری و همکاران، 1390: 310).

?عدالت توزیعی درجه ای است از پاداش ها (پرداخت ها) که به یک کار منصفانه تخصیص یافته اند (علی[13]، 2011، ص 112 به نقل جابر انصاری و همکاران، 1391: 15).

قواعدی که در عدالت توزیعی مورد توجه صاحب نظران است:   

  • مساوات: هر عضو گروه اجتماعی نتیجه ی یکسانی را دریافت می کند؛
  • نیاز: نیازمندترین فرد بیشترین میزان جبران را دریافت می کند؛
  • عدالت و انصاف: جبران عادلانه مبتنی بر سهم یا آورده های هر یک از افراد صورت می گیرد (رضائیان، 1390، ص 43).

[1]– Homans

[2]– Blau

[3]– Deutsch

[4]– Leventhal

[5]– Deutsch

[6]– Virick et al

[7]– Rocba

[8]– Organ

[9]– Loong Leow & Wei Khong

[10]– Nadiri & Tanova

[11]– Ahmadi & Tavreh

[12]– Place et al

[13]– Ali